®

17/11/2026

Ο Δήμος Φλώρινας στην 41η Διεθνή Έκθεση Τουρισμού Philoxenia 2026 - Τα ονόματα των νικητών της μεγάλης κλήρωσης

 



Με ιδιαίτερα εντυπωσιακή ανταπόκριση από το κοινό ολοκληρώθηκε η συμμετοχή του Δήμου Φλώρινας στην 41η Διεθνή Έκθεση Τουρισμού Philoxenia 2026, που φιλοξενήθηκε στις εγκαταστάσεις της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης από τις 13 έως τις 15 Νοεμβρίου.

Ο Δήμος Φλώρινας διέθετε ένα άρτια οργανωμένο και καλαίσθητο περίπτερο, το οποίο αποτέλεσε πόλο έλξης για πλήθος επισκεπτών και επαγγελματιών του τουρισμού, προσφέροντάς τους την ευκαιρία να γνωρίσουν τις ομορφιές, τις παραδόσεις, τον πολιτισμό και τη γαστρονομική ταυτότητα της περιοχής.

Η φετινή παρουσία του Δήμου χαρακτηρίστηκε από ένα πλούσιο πρόγραμμα παράλληλων δράσεων, που ανέδειξαν με τον πλέον ζωντανό και αυθεντικό τρόπο την ιδιαίτερη πολιτιστική του φυσιογνωμία.

Την πρώτη ημέρα της έκθεσης, η Φιλαρμονική του ΔήμουΦλώρινας πραγματοποίησε μουσική περιήγηση στους εκθεσιακούς χώρους δημιουργώντας μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα, ενώ τη δεύτερη ημέρα το Τμήμα Εθνογραφίας και Χορού του Φ.Σ.Φ. «Ο Αριστοτέλης» παρουσίασε ένα εξαιρετικό πρόγραμμα παραδοσιακών χορών, μετατρέποντας τους εκθεσιακούς χώρους σε ένα μεγάλο ανοιχτό γλέντι. Την ίδια ώρα, το περίπτερο του Δήμου έγινε ένα ζωντανό σημείο γαστρονομικής συνάντησης, με επίκεντρο το ψήσιμο τοπικών κρεάτων και την προσφορά εδεσμάτων και παραδοσιακών προϊόντων. 

Η αυλαία της τριήμερης παρουσίας του Δήμου έπεσε την Κυριακή 15 Νοεμβρίου με την πραγματοποίηση της μεγάλης κλήρωσης για επτά τριήμερα στη Φλώρινα, με τις συμμετοχές να ξεπερνούν τις 3000.

Τα ονόματα των επτά νικητών, όπως αναδείχθηκαν κατά την τελευταία ημέρα της έκθεσης, είναι τα εξής:

• Β.Ο. με τηλ. 69*****035- Αρ. Λαχνού 931
• Α.Μ. με τηλ.69*****251- Αρ. Λαχνού 3000
• Σ.Α. με τηλ. 69*****117- Αρ. Λαχνού 788
• Θ.Χ. με τηλ. 69*****568- Αρ. Λαχνού 1554
• Π.Ν. με τηλ. 25310 ***74- Αρ. Λαχνού 2917
• Γ.Τ. με τηλ. 69*****383- Αρ. Λαχνού 2769
• Π.Θ. με τηλ. 69*****752- Αρ. Λαχνού 858

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της έκθεσης, ο Δήμαρχος Φλώρινας κ. Βασίλης Γιαννάκης και ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος της Διεύθυνσης Κοινωνικής Προστασίας, Πολιτισμού και Τουρισμού κ. Νικόλαος Ιωάννου, πραγματοποίησαν σειρά στοχευμένων συναντήσεων και επαφών με εκπροσώπους του τουριστικού κλάδου και φορέων της αυτοδιοίκησης, με επίκεντρο την περαιτέρω ανάδειξη της Φλώρινας ως προορισμού τεσσάρων εποχών και την ενίσχυση συνεργασιών που μπορούν να συμβάλουν στην τουριστική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Ο κ. Γιαννάκης εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες προς το Επιμελητήριο Φλώρινας, την Ένωση Ξενοδόχων Φλώρινας, τονΦ.Σ.Φ. «Ο Αριστοτέλης», καθώς και προς όλους τους τοπικούς παραγωγούς, επαγγελματίες, επιχειρήσεις και φορείς που συνέβαλαν στην επιτυχημένη συμμετοχή του Δήμου, προσφέροντας προϊόντα, υπηρεσίες και δώρα για τη μεγάλη κλήρωση.

Η δυναμική παρουσία του Δήμου Φλώρινας στη Philoxenia 2026 εντάσσεται σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική εξωστρέφειας και τουριστικής προβολής, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία χρονιά ότι η Φλώρινα διαθέτει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που μπορούν να την καταστήσουν έναν από τους πλέον ξεχωριστούς τουριστικούς προορισμούς της χώρας.

Με τη συμμετοχή μαθητών συνεχίζονται οι ανθοφυτεύσεις και οι δράσεις καλλωπισμού από τον Δήμο Φλώρινας

 


Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο δεύτερος κύκλος ανθοφυτεύσεωναπό την υπηρεσία Συντήρησης και Φροντίδας Πρασίνου του Δήμου Φλώρινας.

Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, με την καθοριστική συμβολή 100 και πλέον μαθητών/μαθητριών και σε συνεργασία με τη διεύθυνση και το εκπαιδευτικό προσωπικό του 3ου Πειραματικού Γυμνασίου Φλώρινας, καθώς και την συμμετοχή των μελών του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, πραγματοποιήθηκε δράση φύτευσης ανθοφόρων φυτών με τίτλο «Πράσινοι Πειραματισμοί».

Περισσότερες από 250 ρίζες φυτών φυτεύτηκαν αποκλειστικά από τα παιδιά σε 50 ζαρντινιέρες, που τοποθετήθηκαν σε γέφυρες του ποταμού Σακουλέβα.

Τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου σε συνεργασία με μαθητές των τμημάτων Β' και Γ' του ΕΠΑΛ Φλώρινας και τη συνοδεία των εκπαιδευτικών κ.κ. Μαρίας Καραγιάννη και Μάρθας Ταμπάκη, πραγματοποιήθηκε φροντίδα (κλάδεμα, αποψίλωση, κ.ά) στους θάμνους σε όλον τον πεζόδρομο της Φλώρινας, καθώς και φύτευση εποχιακών, ανθοφόρων φυτών.

Τα αποτελέσματα και των δύο δράσεων ήταν εκπληκτικά και τα παιδιά αξίζουν τα πιο ΘΕΡΜΑ ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ για την προσφορά τους.

Αποτελεί συνειδητή επιλογή του αρμόδιου τμήματος του Δήμου Φλώρινας τέτοιου είδους δράσεις να πραγματοποιούνται με την ενεργή συμμετοχή μαθητών και μαθητριών, προκειμένου τα παιδιά εκτός των γνώσεων και των δεξιοτήτων που αποκομίζουν για τις δενδροφυτεύσεις και τις ανθοφυτεύσεις, να αναπτύξουν την κουλτούρα της αισθητικής και της εθελοντικής προσφοράς.

Το Τμήμα Συντήρησης και Φροντίδας Πρασίνου του Δήμου Φλώρινας ευχαριστεί θερμά τις διευθύνσεις και το εκπαιδευτικό προσωπικό των σχολικών μονάδων που συμμετείχαν στις δράσεις, καθώς και τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του Πειραματικού Γυμνασίου Φλώρινας για την εξαιρετική συνεργασία.

Συγκεκριμένα εκφράζει τις ευχαριστίες στη Διευθύντρια καΧριστίνα Καραγιάννη και στους/στις εκπαιδευτικούς των τάξεωνΑ' και Γ' του Πειραματικού Γυμνασίου Φλώρινας: ΤελαλίδηΓεώργιο, Δουίτση Μαρία, Κατσανδρή Κατερίνα, ΑτματζίδουΘεοπίστη, Τσουκαλά Αιμιλία, Δάμπαλη Αναστασία, ΔηνάκηΣοφία, Κουτσιούκη Νικόλαο, Κωνσταντάκη Παναγιώτη, Κοπατσάρη Ιωάννη, Μισκέτη Δημήτριο, Χατζηνικολάου Άννα, Γυμνοπούλου Ελεάνα, Κανδηλάρη Στέφανο, Σπέρκου Άννα, Πασχαλιά Στρεμπένη (βοηθητικό προσωπικό), καθώς και τη Διευθύντρια του ΕΠΑΛ Φλώρινας κα Αγγελική Μακατσώρη και τις εκπαιδευτικούς της σχολικής μονάδας κ. κ. Καραγιάννη Μαρία και Ταμπάκη Μάρθα.

Επίσης θερμές ευχαριστίες εκφράζουμε και στα δραστήρια μέλη του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του Πειραματικού Γυμνασίου Φλώρινας κ.κ. Αναστασία Δαμιανίδου, Αφροδίτη Ιακωβάκη, Κωνσταντίνα Κυρατζή, Γεώργιο Δόντσου, Τζίνα Κύρκου, Ολιάνα Φίλου, Μαρία Πάλλιου.

16/11/2026

3ο Φόρουμ Πολιτών της Πρέσπας: Έξι μηνύματα για την Πρέσπα του αύριο

 


Ο Δήμος Πρεσπών φιλοξένησε στον Λαιμό στις 11 και 12 Νοεμβρίου 2026, εκπροσώπους των τεσσάρων Δήμων της διασυνοριακής περιοχής που πήραν μέρος στο 3ο Φόρουμ Πολιτών της Πρέσπας (Prespa People'sForum), που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της πράξης PULSE (Prespa United through Local Sustainability and Engagement), με χρηματοδότηση από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα CERV -Citizens, Equality, Rights and Values.

Η συνάντηση είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτέλεσε την πρώτη δημόσια διαβούλευση για τη διαμόρφωση μιας κοινής στρατηγικής Τοπικής Ανάπτυξης με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων (ΤΑΠΤοΚ/CLLD) για ολόκληρη την Πρέσπα. 

Μέσα από οργανωμένες συζητήσεις, ηλεκτρονικές ψηφοφορίες και την ανάλυση SWOT, κάτοικοι, νέοι, αγρότες, επιχειρηματίες, περιβαλλοντικές οργανώσεις, δημόσιες υπηρεσίες και εκπρόσωποι των τεσσάρων δήμων της λεκάνης των Πρεσπών, Ρέσεν, Πούστετς και Ντέβολ, κατέγραψαν τις ανάγκες, τις δυνατότητες και τις προκλήσεις της περιοχής, αναδεικνύοντας έξι βασικές προτεραιότητες:

 

•​Η παραμονή των νέων στον τόπο τους, μέσα από τη δημιουργία θέσεων εργασίας και νέων επαγγελματικών ευκαιριών. Η μείωση και η γήρανση του πληθυσμού αναδείχθηκε η κύρια αδυναμία (83% όσων ψήφισαν) και η φυγή των νέων η κύρια απειλή (67%).

 

•​Η προστασία των λιμνών και του φυσικού περιβάλλοντος, με έμφαση στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της μείωσης των υδάτινων αποθεμάτων. Οι λίμνες και οι φυσικοί πόροι πρώτες στα δυνατά σημεία (77%). Η κλιματική αλλαγή συγκέντρωσε το 50% στις απειλές.

 

•​Η ενίσχυση της γεωργίας και της τοπικής παραγωγής, η στήριξη των νέων αγροτών και η ανάδειξη των τοπικών προϊόντων. Το κοινό καλάθι τοπικών προϊόντων και η σύνδεση της παραγωγής με τον αγροτουρισμό μπορούν να αυξήσουν το εισόδημα που μένει στην περιοχή και να δημιουργήσουν περισσότερες ευκαιρίες για νέους ανθρώπους.

 

•​Η ανάπτυξη του τουρισμού όλο τον χρόνο, με την Πρέσπα να προβάλλεται ως ένας ενιαίος διασυνοριακός προορισμός. Ο τουρισμός όλο τον χρόνο μοιράστηκε την πρώτη θέση στις ευκαιρίες (76%) με τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα.

 

•​Η βελτίωση της διασυνοριακής συνδεσιμότητας, η αντιμετώπιση των θεσμικών εμποδίων και η εξασφάλιση χρηματοδοτικών πόρων. Η διέλευση των συνόρων ήταν το πρώτο εμπόδιο και οι ίδιοι πόροι για τη συγχρηματοδότηση έργων το τρίτο. Η έλλειψη ευρωπαϊκού προγράμματος που να καλύπτει και τις τρεις χώρες ήταν η δεύτερη απειλή (57%) και οι σύνθετοι κανόνες της προστατευόμενης περιοχής η τέταρτη (47%).

 

•​Η ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των κατοίκων των τριών χωρών, με περισσότερες ευκαιρίες επικοινωνίας, συνεργασίας και επαφής, ιδιαίτερα για τους νέους. . Η μακρόχρονη διασυνοριακή συνεργασία ήταν από τα κορυφαία δυνατά σημεία (68%). Οι συμμετέχοντες ζήτησαν περισσότερες ευκαιρίες καθημερινής επαφής και εμπιστοσύνης ανάμεσα στους κατοίκους των τριών πλευρών, και ιδίως στους νέους.

 

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσίασε η αξιοποίηση εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης για την ταυτόχρονη μετάφραση των συζητήσεων σε τέσσερις γλώσσες. Με τη χρήση ενός κωδικού QR, οι συμμετέχοντες μπορούσαν να παρακολουθούν και να παρεμβαίνουν στη συζήτηση στη μητρική τους γλώσσα, διευκολύνοντας την ισότιμη συμμετοχή όλων.

Παράλληλα, με άμεσες ηλεκτρονικές ψηφοφορίες και έντυπα ψηφοδέλτια, οι συμμετέχοντες ιεράρχησαν προτεραιότητες και εμπόδια και συμπλήρωσαν την ανάλυση SWOT.  Τη διαδικασία καθοδήγησαν οι Αμαλίντα Μπεντιάβα και Σπύρος Αρσενίου, εμπειρογνώμονες του ΟΟΣΑ που υλοποιεί τη δράση στο πλαίσιο της πιλοτικής δράσης IMPACT,  με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Από τις 30 διασυνοριακές περιοχές της Ευρώπης που επιλέχθηκαν, η Πρέσπα είναι η μόνη τριμερής και η μόνη με δύο χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Στη συζήτηση υπογραμμίστηκε η σημασία της μακρόχρονης διασυνοριακής συνεργασίας και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στον σχεδιασμό του μέλλοντος της Πρέσπας.

Οι εμπειρογνώμονες του ΟΟΣΑ εξήραν την πορεία συνεργασίας των Δήμων και τόνισαν την ανάγκη για έργα με ουσιαστικό και διαρκές αποτέλεσμα. Οι Δήμαρχοι Πούστετς και Ντέβολ, Πάλι Κόλεφσκι και Έντουαρντ Ντούρο, καθώς και ο Γενικός Γραμματέαςτου Δήμου Ρέσεν, Ζόραν Κίπρεβσκι, συμφώνησαν στην ανάγκη συντονισμένων δράσεων, κοινής στρατηγικής και ενεργού συμμετοχής των νέων, των παραγωγών και των επιχειρήσεων.

Κλείνοντας το Φόρουμ, ο Δήμαρχος Πρεσπών Γιώργος Στεργίου δεσμεύτηκε ότι οι προτάσεις των πολιτών θα αξιοποιηθούν στα επόμενα βήματα της στρατηγικής, ώστε, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «η στρατηγική να έχει τη δική σας υπογραφή», με τελικό στόχο μια Πρέσπα το 2035 όπου οι νέοι θα θέλουν να μείνουν και να επιστρέψουν.

Τα συμπεράσματα της διαβούλευσης θα παρουσιαστούν στη συνάντηση του IMPACT στο Παρίσι στις 16 Νοεμβρίου 2026. Στη συνέχεια, η επεξεργασία των προτεραιοτήτων και των προτεινόμενων δράσεων θα συνεχιστεί στις ομάδες εργασίας. Σύμφωνα με το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε στο Φόρουμ, στόχος είναι η οριστικοποίηση της κοινής στρατηγικής τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο του 2027.

Οι ομάδες εργασίας είναι ανοιχτές σε όλους. Ο Δήμος Πρεσπών καλεί ιδιαίτερα τους νέους, τους αγρότες, τις τουριστικές επιχειρήσεις και τους κατοίκους των μικρότερων χωριών, να δηλώσουν συμμετοχή, ώστε η στρατηγική να εκφράζει όλη την τοπική κοινωνία.

Παράταση έως τις 23 Νοεμβρίου για τις υποτροφίες των 1.000 ευρώ του ΟΠΕΚΑ

 




Μετά από παρέμβαση του βουλευτή Φλώρινας Σταύρου Παπασωτηρίου, ο ΟΠΕΚΑ παρέτεινε την προθεσμία υποβολής αιτήσεων έως τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2026. Ο βουλευτής ζήτησε την παράταση ώστε οι οικογένειες να έχουν περισσότερο χρόνο για να υποβάλουν την αίτησή τους.

Το πρόγραμμα προβλέπει 2.497 υποτροφίες των 1.000 ευρώ. Αφορά νέες και νέους που είναι άμεσα ή έμμεσα δικαιούχοι του ΛΑΕ/ΟΠΕΚΑ και εγγράφονται για πρώτη φορά σε δημόσιο ΑΕΙ της χώρας μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων του 2026 ή ισοδύναμης διαδικασίας.

Οι υποψήφιοι πρέπει να ήταν μαθητές το σχολικό έτος 2025–2026 και να είναι άγαμοι και άνεργοι.

Την αίτηση υποβάλλει ηλεκτρονικά ο άμεσα δικαιούχος γονέας ή, στις ειδικές περιπτώσεις που ορίζει το πρόγραμμα, το ίδιο το τέκνο. Η αίτηση γίνεται στην ειδική εφαρμογή του ΟΠΕΚΑ.

Αν οι αιτήσεις που πληρούν τις προϋποθέσεις ξεπεράσουν τις 2.497, θα γίνει ηλεκτρονική κλήρωση. Τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν στην ιστοσελίδα του ΟΠΕΚΑ.

 

 

 

 

 

«Ας αποδώσουμε στο βιβλίο τις τιμές που του ανήκουν!»

 



Ο Γρηγόρης Δημητριάδης για την ανάγκη διάδοσης του βιβλίου και τους Bookmarkers

Πριν από λίγες εβδομάδες, μια νέα κίνηση με επίκεντρο το βιβλίο παρουσιάστηκε στο βιβλιοπωλείο Bookloft μια νέα κίνηση με επίκεντρο το βιβλίο και την ανάγκη της διάδοσής του: οι Bookmarkers. Μια πρωτοβουλία πολιτών με φιλοδοξία να ενισχυθεί η σχέση με το βιβλίο όλο και περισσότερων Ελλήνων. Οι Bookmarkers φιλοδοξούν να συμβάλλουν στη διάδοση των βιβλίων στην καθημερινή ζωή και, ασφαλώς, της ανάγνωσης, μέσα από δραστηριότητα που θα εξειδικευτεί το επόμενο διάστημα. Στόχος, όπως λένε οι πρωτεργάτες του, να δημιουργηθούν περισσότεροι αναγνώστες, να δημιουργηθούν πολλές ενεργές κοινότητες αναγνωστών σε ολόκληρη την Ελλάδα.

 

Εμπνευστής της πρωτοβουλίας αυτής, ένα πρόσωπο που έχει απασχολήσει με πολλούς τρόπους την πολιτική ζωή της Ελλάδας – ο Γρηγόρης Δημητριάδης, ο οποίος από το 2019 ώς το 2022 διετέλεσε γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Πρόσωπο με έντονη παρουσία στα δημόσια πράγματα, ο οποίος συχνά μιλάει για το πάθος του για τα βιβλία και την ανάγνωση, υποστηρίζει ότι πέρα και πάνω από τα πολιτικά πάθη, η χώρα πρέπει να καλύψει το βασικό έλλειμμά της, τη σχέση των πολιτών με τη γνώση. Κι ένας τρόπος είναι η σχέση με τα βιβλία.

Τι μπορεί να σημαίνει, άραγε, η κινητοποίηση ενός συγκρουσιακού πολιτικού για τη διάδοση του βιβλίου. Και τι θα φέρουν, τι είναι σε θέση να φέρουν οι Bookmarkers σε ένα προσκήνιο στο οποίο το βιβλίο, ιδίως το καλό βιβλίο, είναι αντικείμενο ενδιαφέροντος μικρής μερίδας μυημένων; Συναντήσαμε τον Γρηγόρη Δημητριάδη και είχαμε τη συνομιλία που ακολουθεί:

Οι Bookmarkers γεννήθηκαν από την επιθυμία να φέρουν περισσότερους ανθρώπους κοντά στο βιβλίο. Θεωρείτε ότι είναι ελλειμματική η σχέση των σύγχρονων Ελλήνων με την ανάγνωση;

Η απάντηση είναι ότι αδικούμε τους Έλληνες. Θα σας πω  ένα παράδειγμα. Ήμουν πρόσφατα στην Έκθεση Βιβλίου στο Πεδίο του Άρεως και αυτό που μου έκανε εντύπωση δεν ήταν μόνο η μεγάλη προσέλευση. Διαπίστωσα δύο πράγματα. Πρώτον, είδα μεγάλη συμμετοχή της νεολαίας. Το δεύτερο που είδα είναι ότι οι ερωτήσεις που έκαναν στα κιόσκια ήταν πολύ στοχευμένες.  Έκαναν εξειδικευμένες ερωτήσεις ακόμα και για το ποιος έκανε τη μετάφραση στο τάδε βιβλίο. Θέλω να πω, φαίνονταν άνθρωποι που διαβάζουν, που έχουν εξοικείωση με το βιβλίο. Αυτά είναι ενθαρρυντικά σημάδια, που δεν τα προσπερνάς.

Θέλετε να συνδυάσετε το αναγνωστικό έλλειμμα με την κατάσταση της ελληνικής παιδείας, όπως επισημαίνεται τακτικά στους διαγωνισμούς της Pisa; Αυτό που λέμε φιλαναγνωσία προϋποθέτει υποχρεωτικά την κατανόηση, την κριτική ανάγνωση, την εμβάθυνση; Ή είναι απλώς μόδα για περιορισμένο κοινό;

Δεν είναι τόσο απλό. Παρά τις αντιξοότητες δεν ξεμπερδεύουμε εύκολα με τα κρίσιμα κεφάλαια της ανάγνωσης και της παιδείας. Ας επαναπροσδιορίσουμε το τι είναι μόδα. Θα πάω λίγο ενάντια στο ρεύμα. Γιατί να μην είναι μόδα η διεύρυνση του κοινού του βιβλίου; Υπάρχει μαγιά; Υπάρχει. Υπάρχει η βάση για να γίνει αυτό; Βεβαίως και υπάρχει. Άρα, η σύνδεση με το βιβλίο δεν είναι απλώς μόδα· είναι κάτι πιο μόνιμο. Εγώ δεν γνωρίζω πολλούς που να αγαπάνε το βιβλίο και να σταμάτησαν να διαβάζουν. Θα έλεγα λοιπόν ότι η φιλαναγνωσία είναι τρόπος ζωής.

Έχετε πει ότι δεν υπάρχει μέρα στη ζωή σας που να μην ανοίξετε ένα βιβλίο. Τι είναι για εσάς η ανάγνωση; Ένας τρόπος γνώσης, μια μορφή απόδρασης ή κάτι βαθύτερο, μια διαδικασία κατανόησης του εαυτού μας και του κόσμου που μας περιβάλλει;

Είναι όλα μαζί. Ας σημειώσω το βασικό: όταν διαβάζεις, συζητάτε πάντα ο συγγραφέας και εσύ. Αυτή η επικοινωνία έχει φιλοσοφικό υπόβαθρο, που τόσο λείπει στις μέρες μας. Και επίσης το διάβασμα σου προσφέρει την απόλαυση της βραδύτητας. Σε ό,τι με αφορά, με βοηθάει να ρίχνω τους ρυθμούς μου, να  ενεργοποιώ τη σκέψη μου, να την οδηγώ σε μονοπάτια απόλαυσης. Γιατί η ανάγνωση στο τέλος της ημέρας είναι και απόλαυση. Είναι ένα είδος εθισμού, ο οποίος όμως υπακούει στους κανόνες της λογικής. Σε ό,τι με αφορά, δεν μπορώ να μην ανοίξω ένα βιβλίο μέσα στη μέρα.

Ζούμε σε μια παράδοξη εποχή: πιθανότατα διαβάζουμε περισσότερες λέξεις από ποτέ, αλλά σε μικρά αποσπάσματα, με διαρκείς περισπασμούς και με μεγάλη ταχύτητα. Μήπως επομένως το πραγματικό ζήτημα δεν είναι αν διαβάζουμε, αλλά πώς διαβάζουμε; Τι χάνεται όταν χάνεται η δυνατότητα της αργής, συγκεντρωμένης ανάγνωσης;

Καταρχήν, η απόλαυση. Δεύτερον, η διαφορά που έχει το βιβλίο, σε αντίθεση με τα μικρά κείμενα και αποσπάσματα, είναι ότι ξεκινάς και διαβάζεις κάτι με αρχή, μέση και τέλος. Συνεπώς, ξεκινάς ένα ολόκληρο ταξίδι. Το βιβλίο άλλωστε, σε συντροφεύει και αφού το τελειώσεις.

Το βιβλίο μάς υποχρεώνει να παραμείνουμε για αρκετή ώρα μέσα στη σκέψη και στον τρόπο έκφρασης των συγγραφέων – ακόμη κι όταν διαφωνούμε μαζί τους. Σε μια εποχή έντονης πόλωσης και βεβαιοτήτων, μπορεί η ανάγνωση να λειτουργήσει και ως άσκηση κατανόησης του άλλου;

Μα, υπάρχει καλύτερος τρόπος να καταπολεμήσεις την πόλωση, τις βεβαιότητες, αλλά και τις θεωρίες συνωμοσίας  από την ανάγνωση και τη μελέτη; Το διάβασμα, όπως σας είπα, δεν είναι μια μοναχική πράξη, είναι μια ιεροτελεστία διαλόγου πρωτίστως με τον συγγραφέα αλλά και επικοινωνίας με το κοινό. Ένα βιβλίο, που διαβάζεται από πολλούς αποτελεί βάση για έναν ουσιαστικό διάλογο ακόμα και όταν έχουμε μια διαφορετική προσέγγιση, εκτίμηση ή άποψη για ένα βιβλίο. Το βιβλίο είναι η κατάλληλη θεραπεία κατά της πόλωσης, των δογμάτων και των βεβαιοτήτων. 

Συχνά θεωρούμε σχεδόν αυτονόητο ότι η ανάγνωση κάνει τον άνθρωπο καλύτερο. Η Ιστορία, βέβαια, δεν το επιβεβαιώνει πάντοτε. Τι μπορεί πράγματι να προσφέρει το βιβλίο στον αναγνώστη και τι θα ήταν υπερβολικό να του αποδώσουμε; 

Μια και αναφέρεστε στην ιστορία, τι καλύτερο παράδειγμα από τη Γερμανία; Εκεί όπου μεγαλούργησε ο Γκαίτε, ή –για να πάμε στην ταραγμένη εποχή του Μεσοπολέμου– εκεί όπου ο Τόμας Μαν, ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, ο Άλφρεντ Ντέμπλιν και ο Στέφαν Τσβάιχ  έβαλαν τη σφραγίδα τους στην παγκόσμια λογοτεχνία, εκεί ακριβώς είχαμε την άνοδο του ναζισμού με τον Χίτλερ και το κάψιμο των βιβλίων στην πυρά. Αρχικά δείχνει αντιφατικό, θα ήθελα στο σημείο αυτό να επισημάνω όμως πως ακόμα και στις σκοτεινές μέρες υπήρξαν Γερμανοί που αντιστάθηκαν, έστω και παθητικά. Το αριστούργημα του Χανς Φάλλαντα, Μόνος στο Βερολίνο, αναδεικνύει μια πλευρά όχι ιδιαίτερα φωτισμένη από την Ιστορία.  Πρόκειται για την ιστορία ενός ζευγαριού που χάνει το γιο του στο μέτωπο και, μετά το θάνατό του, βάζει στόχο να ανατρέψει τον γερμανικό μηχανισμό προπαγάνδας, διανέμοντας προκηρύξεις κατά του Χίτλερ. Όμως σήμερα δεν είναι αυτοί οι συγγραφείς που πέρασαν στην αιωνιότητα; Και γιατί να μη σκεφτούμε αντίστροφα; Τι θα γινόταν αν δεν υπήρχαν όλοι αυτοί οι μεγάλοι λογοτέχνες; Κι εδώ να πούμε και κάτι ακόμα. Στην ανοικοδόμηση της Γερμανίας, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν συνέβαλαν οι διανοούμενοι; Για παράδειγμα, Το τενεκεδένιο ταμπούρλο του  Γκύντερ Γκρας, που στηλιτεύει στις βαρβαρότητες του ναζισμού, δεν βοήθησε στην αυτοκριτική και την κάθαρση ενός ολόκληρου λαού;

Μιλάτε για τη δημιουργία μιας «ενεργού κοινότητας αναγνωστών». Η ανάγνωση όμως είναι κατεξοχήν μοναχική πράξη. Τι σημαίνει για εσάς να μετατρέπεται αυτή η ιδιωτική εμπειρία σε κοινή, δημόσια εμπειρία;

Η ανάγνωση βεβαίως και είναι μοναχική πράξη. Αλλά αυτό είναι η αφετηρία. Το να μοιραζόμαστε όμως βιβλία, να συζητάμε γι’ αυτά, να ανταλλάσσουμε ιδέες δεν είναι καθόλου μοναχικό και είναι πάρα πολύ ωραίο. Όπως επίσης δεν είναι μοναχικό να συναντάς ήρωες σε μακρινές εποχές, σε δύσκολες καταστάσεις, στον έρωτα, στο πένθος και γενικότερα σε όλο το φάσμα των ανθρώπινων συναισθημάτων.

Υπάρχει ήδη ένας ολόκληρος κόσμος γύρω από το βιβλίο – υπάρχουν εκδότες, βιβλιοπωλεία, βιβλιοθήκες, έντυπα, φεστιβάλ, λέσχες ανάγνωσης. Τι λείπει από αυτό το οικοσύστημα; Ποιο ακριβώς κενό φιλοδοξούν να καλύψουν οι Bookmarkers;

Μια χαρά είναι το οικοσύστημα! Είναι πλήρες. Αλλά όπως και το σύμπαν, έχει την τάση να αναπτύσσεται. Τι να κάνουμε, είμαστε οπαδοί της εξέλιξης και της ανάπτυξης. Έχουμε και το μεράκι του διαβάσματος, αγαπάμε το βιβλίο, νιώθουμε τις απειλές να στριμωχτεί στη γωνία από την ψηφιακή επέλαση – οπότε θεωρώ πως κάθε προσπάθεια στήριξης του οικοσυστήματος, όπως το περιγράφετε, είναι καλοδεχούμενη. Αυτός είναι και ο λόγος της δημιουργίας των Bookmarkers.

Μήπως όμως κάθε προσπάθεια διεύρυνσης του αναγνωστικού κοινού είναι ματαιοπονία; Πώς μπορεί κανείς να βγάλει το βιβλίο έξω από τον κύκλο των μυημένων αναγνωστών, χωρίς ταυτόχρονα να το ευτελίσει για να γίνει «ελκυστικό»;

Η μέθοδος δεν είναι διαφορετική από το πώς έπεισα τον γιο μου να διαβάζει και –κυρίως– να αγαπήσει το βιβλίο. Μη μου πείτε ότι ο γιος μου και το κάθε παιδί γεννήθηκε μυημένος αναγνώστης! Κι όμως, έμαθε να αγαπάει το βιβλίο, να το τελειώνει, να αναζητά το επόμενο.

Τι ακριβώς προσδοκούν οι Bookmarkers; Τι στόχους βάζουν; Και πώς θα μετρήσουν την επιτυχία ή την αποτυχία τους;

Φιλαναγνωσία από άκρη σε άκρη, στήριξη στους συγγραφείς και στα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία και προσφορά βιβλίων όπου υπάρχει ανάγκη. Και πάνω απ’ όλα, αμέριστη αγάπη για το βιβλίο. Και αν έχουμε κερδίσει κάποιους, έστω, αναγνώστες μετά από κάποια χρόνια, θα είναι κέρδος για εμάς. Αυτό είναι αρκετό. Δεν πάμε να αλλάξουμε τον πλανήτη, ξέρουμε τα όριά μας. Αλλά η προσπάθεια αξίζει.

Έχετε γνωρίσει από πολύ κοντά την πολιτική και την άσκηση της εξουσίας. Το βιβλίο, αντίθετα, δεν διαθέτει εξουσία με την άμεση έννοια· η επίδρασή του είναι σύνθετη και σίγουρα δεν είναι μετρήσιμη. Μέσα από την εμπειρία σας στην πολιτική, που μάλιστα σας έχει κάνει αντιδημοφιλή σε τμήμα της κοινωνίας, και από τη σχέση σας με το βιβλίο που την περιγράφετε βαθιά και ουσιαστική, τι πιστεύετε ότι αλλάζει βαθύτερα μια κοινωνία: η εξουσία που μπορεί να αποφασίζει ή οι ιδέες που μπορούν να αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σκέφτονται;

Ένας άνθρωπος που σκέφτεται, που διευρύνει τους  ορίζοντές του είναι σε θέση να παίρνει και καλύτερες αποφάσεις. Η εξουσία γίνεται πιο δημοκρατική εάν ασκείται από ανθρώπους που σκέφτονται. Κατά τη γνώμη μου, μεγάλο ρόλο παίζουν οι στιγμές αναστοχασμού. Το να χαμηλώνεις τους ρυθμούς της καθημερινότητας, οι οποίοι συχνά είναι εξοντωτικοί, το να βλέπεις τη μεγάλη εικόνα, το να οριοθετείς την αρχή, τη μέση και το τέλος στη διαχείριση ενός προβλήματος. Αποφεύγεις έτσι να πέσεις στην παγίδα του βραχυπρόθεσμου, που κατά την άποψή μου είναι η μάστιγα της εποχής. Αντί ο πολιτικός να έχει το κεφάλι πάνω από το νερό, θα πρέπει να στοχεύει στο μεσοπρόθεσμο και στο μακροπρόθεσμο.

Τι θα απαντούσατε στην ερώτηση, μήπως η ενασχόλησή σας με το βιβλίο είναι μια συστηματική προσπάθεια καλλωπισμού της δημόσιας εικόνας σας;

Διάβαζα, πριν αποκτήσω  δημόσια εικόνα και θα διαβάζω μέχρι το τέλος της ζωής μου. Συνεπώς, δεν υπάρχει κανένα θέμα καλλωπισμού ή μη καλλωπισμού. Αυτό που προσπαθώ να κάνω είναι να μεταδώσω την αγάπη μου για το βιβλίο. Νομίζω ότι μπορεί ένας πολίτης, στο φινάλε, να διαχωρίσει όλα τα υπόλοιπα απ’ αυτό. Και τελικά, δεν χρειάζεται η μίζερη κριτική στα πάντα.

Και κάτι προσωπικό: ποια πέντε βιβλία που έχετε διαβάσει θα ξαναδιαβάζατε;

Δύσκολη η επιλογή. Θα ξεχώριζα πάντως Τα εις εαυτόν του Μάρκου Αυρηλίου, το Βιβλίο της Ανησυχίας του Φερνάντο Πεσόα, το ποιητικό ψηφιδωτό του Μίλτου Σαχτούρη, τις Ακυβέρνητες Πολιτείες, την τριλογία του Στρατή Τσίρκα, και όλα, μα όλα τα βιβλία του Γιώργου Σκαμπαρδώνη.