Ιστορική θεσμική εξέλιξη για το όρος Βέρνον–Βίτσι, αποκτά καθεστώς «Προστατευόμενου Τοπίου»

 

Μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για την προστασία της φύσης στη Δυτική Μακεδονία σηματοδοτεί η δημοσίευση, στις 4 Ιουνίου 2026, της υπουργικής απόφασης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/60498/1200), με την οποία ο ορεινός όγκος του Βέρνον–Βιτσίου χαρακτηρίζεται επίσημα ως Προστατευόμενο Τοπίο.

Η θεσμοθέτηση αυτή συμπληρώθηκε στις 29 Ιουνίου 2026 με δεύτερη υπουργική απόφαση και την δημοσίευση του αντίστοιχου ΦΕΚ, το οποίο καθορίζει τους ειδικούς όρους, τους περιορισμούς και τις επιτρεπόμενες χρήσεις εντός της προστατευόμενης περιοχής, θέτοντας πλέον ένα σαφές και ολοκληρωμένο πλαίσιο διαχείρισης και προστασίας.

Το νέο καθεστώς αφορά εκτεταμένες περιοχές των Δήμων Καστοριάς, Φλώρινας και Αμυνταίου και οργανώνει την προστασία του ορεινού όγκου σε πέντε διακριτές ζώνες, με στόχο τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, των δασικών οικοσυστημάτων, των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών, της ιδιαίτερης αισθητικής και πολιτιστικής αξίας του τοπίου, καθώς και τη στήριξη και αναβάθμιση των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων ειδικά στον πρωτογενή τομέα.

Η σχετική επιστημονική μελέτη τεκμηρίωσης εκπονήθηκε από μέλη/επιστήμονες της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης «Καλλιστώ», σε συνεργασία με δύο μελετητές από το Αμύνταιο και τη Φλώρινα, αποτελώντας τη βάση για τη θεσμική κατοχύρωση της προστασίας της περιοχής. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί η καθοριστική συμβολή της προέδρου της Δημοτικής Κοινότητας Νυμφαίου και του Δήμου Αμυνταίου. Η συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τους αρμόδιους επιστημονικούς και περιβαλλοντικούς φορείς συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων που οδήγησαν σε αυτή τησημαντική θεσμική εξέλιξη.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι διατάξεις του δεύτερου ΦΕΚ που αφορούν τις επιτρεπόμενες χρήσεις και ειδικότερα οι προβλέψεις για έργα μεγάλης κλίμακας. Το νέο θεσμικό πλαίσιο επηρεάζει το σύνολο των αδειοδοτικών διαδικασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη εντός της προστατευόμενης περιοχής. Έργα που δεν έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση οφείλουν πλέον να επανεξεταστούν σύμφωνα με το νέο καθεστώς προστασίας και τους περιορισμούς που αυτό εισάγει.

Παράλληλα, για έργα που έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση, η μεταβολή του θεσμικού καθεστώτος δημιουργεί νέα δεδομένα, τα οποία θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη από τις αρμόδιες διοικητικές αρχές στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών, με γνώμονα τη διασφάλιση της ακεραιότητας του προστατευόμενου τοπίου.

Η απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αποτελεί μια σημαντική θεσμική παρακαταθήκη για τη Δυτική Μακεδονία. Δημιουργεί ένα συνεκτικό πλαίσιο προστασίας για έναν ορεινό όγκο με ιδιαίτερη οικολογική, επιστημονική, πολιτιστική και ιστορική αξία, ενώ ταυτόχρονα θέτει τις προϋποθέσεις ώστε κάθε μελλοντική αναπτυξιακή δραστηριότητα να σχεδιάζεται με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και στον τοπικό χαρακτήρα μιας περιοχής καθώς και στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η προστασία του όρους Βέρνον–Βίτσι αποτελεί μια σημαντική νίκη για τη φύση, τις τοπικές κοινωνίες και τις επόμενες γενιές, επιβεβαιώνοντας ότι η διατήρηση της φυσικής κληρονομιάς μπορεί και πρέπει να αποτελεί βασικό άξονα του στρατηγικού σχεδιασμού της χώρας για την διατήρηση των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας.

 

Από το Γραφείο Τύπου και Επικοινωνίας

«Καλλιστώ»

Καλλιστώ: Τρεις νεκρές αρκούδες σε λίγες ώρες: Η αδράνεια της Πολιτείας δεν μπορεί να συνεχιστεί

 

Τα τρία περιστατικά θανάτωσης αρκούδων που καταγράφηκαν μέσα σε λίγες μόλις ώρες στη Δυτική Μακεδονία, δύο από πυροβόλο όπλο και ένα από δηλητηριασμένο δόλωμα (φόλα), προκαλούν έντονη ανησυχία και αναδεικνύουν με τον πιο δραματικό τρόπο τις διαχρονικές απειλές που αντιμετωπίζει το είδος στην Ελλάδα.

Η θανάτωση ή ο τραυματισμός αρκούδας αποτελεί παράνομη πράξη που διώκεται ποινικά. Η αρκούδα είναι αυστηρά προστατευόμενο είδος από την ελληνική και διεθνή νομοθεσία, προστατεύεται από τον Δασικό Κώδικα, την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για τους Οικοτόπους, τη Σύμβαση της Βέρνης και τη Σύμβαση CITES, ενώ κατατάσσεται στα Κινδυνεύοντα Είδη σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η Δασική Υπηρεσία οφείλει να προχωρά άμεσα και σε βάθος στη διερεύνηση κάθε περιστατικού θανάτωσης αρκούδας, ανεξάρτητα από το αν αυτό προέρχεται από πυροβόλο όπλο, δηλητηριασμένο δόλωμα ή άλλη παράνομη ενέργεια. Η πλήρης διαλεύκανση των περιστατικών, η αναζήτηση των υπευθύνων και η παραπομπή τους στη Δικαιοσύνη δεν αποτελούν απλώς διοικητική αρμοδιότητα, αλλά θεσμική υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στην προστασία της βιοποικιλότητας και του δημόσιου συμφέροντος. Δυστυχώς, μέχρι τώρα, κανένα περιστατικό δεν έχει εξιχνιαστεί, πράγμα που πρέπει να προβληματίσει την πολιτική ηγεσία και την δικαστική εξουσία και να οδηγήσει, ίσως, στην επιστράτευση πρόσθετων μέσων και υπηρεσιών. 

Παράλληλα, τα περιστατικά προσέγγισης αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές ή σε ζώνες ανθρώπινης δραστηριότητας δεν μπορούν να αποτελούν πρόσχημα για πράξεις αυτοδικίας. Οι πολίτες οφείλουν να ενημερώνουν άμεσα τις αρμόδιες αρχές, ώστε να ενεργοποιούνται τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα διαχείρισης και οι Ομάδες Άμεσης Επέμβασης για την Αρκούδα.

Τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά καταδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη για την πλήρη και συνεπή εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Αρκούδα. Η Πολιτεία οφείλει να επενδύσει ουσιαστικά στην πρόληψη, να διασφαλίσει την εφαρμογή όλων των προβλεπόμενων μέτρων συνύπαρξης ανθρώπου και αρκούδας και να εξασφαλίσει την επαρκή στελέχωση και επιχειρησιακή ετοιμότητα των Δασικών Υπηρεσιών και των Ομάδων Άμεσης Επέμβασης σε κάθε περιοχή όπου καταγράφεται παρουσία του είδους. Στην συνεπή εφαρμογή των μέτρων αυτών, οι Περιβαλλοντικές Οργανώσεις είναι διατεθειμένες να συμβάλουν με όλες τις δυνάμεις τους, με την εξειδικευμένη γνώση και πολύχρονη εμπειρία που διαθέτουν.

Η προστασία της αρκούδας δεν εξαντλείται σε διακηρύξεις. Απαιτεί συστηματική πρόληψη, αποτελεσματική διαχείριση και κυρίως μηδενική ανοχή απέναντι σε κάθε παράνομη θανάτωση.

 

Από το Γραφείο Τύπου και Επικοινωνίας

«Καλλιστώ»

Νεκρό αρκουδάκι 2,5 ετών από πυροβόλο όπλο στο Πυλωρί Κοζάνης Απάνθρωπη και παράνομη συμπεριφορά η θανάτωση αρκούδας

 

Με τρείς σφαίρες στο κεφάλι πυροβολήθηκε και θανατώθηκε αρσενικό αρκουδάκι 2,5 ετών στο Πυλωρί του Δήμου Βοΐου Κοζάνης. Για το απάνθρωπο περιστατικό ενημερώθηκε το Δασαρχείο Τσοτυλίου από κάτοικο της περιοχής, και εν συνεχεία ενημερώθηκε η Ομάδα Άμεσης Επέμβασης για την Αρκούδα της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης "Καλλιστώ", καθώς και κτηνίατρος δημόσιας υπηρεσίας της περιοχής, οι οποίοι και βρέθηκαν άμεσα στην περιοχή.

Μετά την νεκροψία του κτηνιάτρου και υπό τον συντονισμό του Δασαρχείου έγινε ταφή στο άτυχο αρκουδάκι, ενώ θα ακολουθήσει η σχετική έρευνα για το περιστατικό από το Δασαρχείο Τσοτυλίου. Η θανάτωση ή ο τραυματισμός αρκούδας είναι μια παράνομη πράξη, η οποία διώκεται ποινικά. Δυστυχώς, δεν είναι η πρώτη φορά που αρκούδα θανατώνεται παρανόμως από άνθρωπο.

Η λαθροθηρία εξακολουθεί να αποτελεί μείζον πρόβλημα και απειλεί, διαχρονικά, προστατευόμενα από τη νομοθεσία είδη, όπως η αρκούδα. Η αρκούδα στην Ελλάδα είναι ένα απόλυτα προστατευόμενο είδος, σύμφωνα με την ελληνική και τη διεθνή νομοθεσία. Το είδος, καθώς και ο βιότοπός του, προστατεύονται από το Δασικό Κώδικα, αλλά και από την Οδηγία για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΕ), τη συνθήκη της Βέρνης και τη συνθήκη της Ουάσινγκτον (CITES). Σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας (2009), η αρκούδα ταξινομείται στα Κινδυνεύοντα Είδη.

Οι πολίτες που διαπιστώνουν την παρουσία αρκούδας κοντά σε κατοικημένες περιοχές ή σε ανθρώπινη δραστηριότητα καλούνται να ενημερώσουν τις αρμόδιες Αρχές, όπως το Δασαρχείο ή την Αστυνομία, και εφόσον απαιτείται θα ενεργοποιηθεί το πρωτόκολλο που προβλέπεται για τις Ομάδες Άμεσης Επέμβασης. Τα περιστατικά προσέγγισης αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας απαιτούν συντονισμένη δράση από τις αρμόδιες Αρχές. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την παράνομη και απάνθρωπη πράξη της θανάτωσης αρκούδων. Τονίζουμε την ανάγκη άμεσης και συνεπούς εφαρμογής από την Πολιτεία ενός συγκροτημένου σχεδίου δράσης, για την προστασία τόσο της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας, όσο και του αυστηρά προστατευόμενου είδους της αρκούδας.

 

Από το Γραφείο Τύπου και Επικοινωνίας

«Καλλιστώ»

 

ΔΤ Εκδήλωση-συζήτηση για το LIFE Bear-Smart Corridors στο Ξινό Νερό Φλώρινας

 

Εκδήλωση-συζήτηση για το LIFE Bear-Smart Corridors στο Ξινό Νερό Φλώρινας

 

«Ενίσχυση της βιωσιμότητας της Καφέ Αρκούδας στην Κεντρική Ιταλία και την Ελλάδα μέσω της ανάπτυξης διαδρόμων συνύπαρξης»

 

Εκδήλωση-συζήτηση για την παρουσίαση των δράσεων του ευρωπαϊκού έργου LIFE Bear-Smart Corridors θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 29 Μαΐου 2026 στις 19:00 στο cafe-bar Τζίτζικας (Ξινό Νερό Φλώρινας).

Στην εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί:

-Παρουσίαση των δράσεων του έργου LIFE Bear-Smart Corridors στις περιοχές του Αμυνταίου και Καλαμπάκας-Μετεώρων 

-Προβολή του ντοκιμαντέρ "Κοινές διαδρομές" (15')

-Συζήτηση με το κοινό

Το έργο LIFE Bear-Smart Corridors υποστηρίζει τη βελτίωση της συνύπαρξης ανθρώπου – αρκούδας στη Νότια Ευρώπη και συγκεκριμένα στα Κεντρικά Απέννινα, στην Δυτική Μακεδονία & την Θεσσαλία. Από την Ελλάδα στο έργο συμμετέχουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις Καλλιστώ και Αρκτούρος, το Τμήμα Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η Αναπτυξιακή Τρικάλων ΚΕΝΑΚΑΠ Α.Ε. & ο Δήμος Αμυνταίου.

Το έργο «LIFE Bear-Smart Corridors» υποστηρίζει την ανάπτυξη ενός δικτύου κοινοτήτων «έξυπνης» συνύπαρξης με το είδος της καφέ Αρκούδας μέσα από παρεμβάσεις σε διαδρόμους συνύπαρξης.

 

Από το Γραφείο Τύπου και Επικοινωνίας Καλλιστώ 

«Καλλιστώ»